Dlaczego energetyki są od 18 lat? Powody wprowadzenia zakazu sprzedaży

Dlaczego energetyki są od 18 lat?

W Polsce zakaz sprzedaży energetyków niepełnoletnim wszedł w życie 1 stycznia 2024 roku (Ustawa z 17 sierpnia 2023 r. o zmianie niektórych ustaw w celu ograniczenia spożycia napojów z dodatkiem kofeiny lub tauryny).

To nie jest złośliwy zakaz ani próba odebrania Ci dobrej zabawy. Wyjaśniamy o co tu chodzi i dlaczego nie ma się co obrażać na tę ustawę.

Jak kofeina działa na organizm młodych osób

1. Układ nerwowy
   • Kofeina jest stymulantem – blokuje receptory adenozyny w mózgu, co daje efekt pobudzenia.
   • U nastolatków układ nerwowy jest bardziej wrażliwy, dlatego efekty (pobudzenie, trudności z zasypianiem, nerwowość) są silniejsze niż u dorosłych.
2. Układ krążenia
   • Podnosi ciśnienie i przyspiesza akcję serca.
   • U osób młodych może prowadzić do kołatania serca, bólów w klatce piersiowej, zawrotów głowy.
3. Sen i regeneracja
   • Nawet małe dawki kofeiny zaburzają sen nastolatków, którzy i tak często mają deficyt snu.
   • Niewyspanie odbija się na koncentracji, pamięci i nastroju.
4. Uzależnienie i tolerancja
   • Kofeina uzależnia – regularne picie energetyków szybko buduje tolerancję.
   • U młodych osób może to prowadzić do codziennej potrzeby sięgania po napoje z kofeiną.
5. Interakcje z innymi substancjami
   • W połączeniu z alkoholem (częsta praktyka wśród młodzieży) kofeina maskuje oznaki upojenia, co zwiększa ryzyko wypadków i zatrucia alkoholem.

Wyświetl ten post na Instagramie

Post udostępniony przez BLAST Energy Drink (@blast_energydrink)

Dlaczego zakaz sprzedaży osobom poniżej 18 roku życia?

1. Zdrowie publiczne
   • WHO i EFSA wskazują, że młodzież jest grupą szczególnie narażoną na skutki uboczne kofeiny.
   • Objawy takie jak bezsenność, lęk, nadciśnienie czy problemy z sercem występują u nich szybciej i częściej.
2. Wysokie stężenie kofeiny
   • Jedna puszka energetyka zawiera często tyle kofeiny co 2–3 filiżanki espresso.
   • Młody organizm nie jest w stanie tak szybko metabolizować dużych dawek.
3. Wzorce konsumpcji
   • Energetyki są często pite szybko i w dużych ilościach (np. przed szkołą, imprezą, graniem w gry), a nie „sączone” jak kawa. To zwiększa ryzyko przedawkowania.
4. Profilaktyka uzależnień
   • Ograniczenie sprzedaży to element polityki podobnej do zakazu alkoholu czy papierosów dla niepełnoletnich – chodzi o zmniejszenie ryzyka wykształcenia szkodliwych nawyków.
5. Presja rówieśnicza i marketing
   • Energetyki są silnie kojarzone z imprezami, grami, sportem ekstremalnym – to atrakcyjne dla młodzieży. Zakaz sprzedaży ma częściowo ograniczyć wpływ tego marketingu na osoby najbardziej podatne.

Obszar	Dorośli	Młodzież (poniżej 18 lat)
Układ nerwowy	Pobudzenie, poprawa koncentracji i czujności.	Silniejsze pobudzenie, rozdrażnienie, nadpobudliwość, lęk.
Układ krążenia	Niewielki wzrost ciśnienia i tętna, zwykle bez konsekwencji u zdrowych osób.	Zbyt duży wzrost ciśnienia i tętna, kołatania serca, ryzyko arytmii.
Sen i regeneracja	Kofeina może utrudniać zasypianie, ale dorośli lepiej kompensują brak snu.	Nawet małe dawki zaburzają sen, prowadzą do chronicznego niewyspania i spadku koncentracji w szkole.
Tolerancja i uzależnienie	Buduje się tolerancja, część osób pije regularnie kawę bez poważnych skutków.	Szybkie uzależnienie, ryzyko codziennej potrzeby picia energetyków.
Efekty poznawcze	Krótkotrwale poprawia uwagę i wydajność umysłową.	Może powodować problemy z pamięcią, nadmierne pobudzenie zamiast poprawy koncentracji.
Objawy uboczne	Nerwowość, drżenie rąk, nadkwasota, czasem bezsenność.	Częstsze bóle głowy, nudności, zawroty głowy, zaburzenia snu, większe ryzyko przedawkowania.
Bezpieczna dawka	EFSA: ok. 400 mg kofeiny dziennie (ok. 4–5 filiżanek kawy).	EFSA: max. 3 mg kofeiny na każdy kilogram masy ciała, czyli np. dla 40 kg – 120 mg (jedna puszka energetyka to często 150–200 mg).
Styl konsumpcji	Najczęściej kawa pita stopniowo, z jedzeniem.	Energetyki często wypijane szybko, na pusty żołądek, co zwiększa ryzyko działań niepożądanych.

Jak zachować umiar?

Wszystko jest dla ludzi, ale niech wygra rozsądek. Energetyk może dać chwilowe pobudzenie, ale nie zastąpi snu, odpoczynku ani normalnego posiłku.

Masz mniej niż 18 lat? Nie bez powodu nie możesz kupić napoju energetycznego. Młody organizm po prostu reaguje na kofeinę mocniej, a skutki, takie jak problemy ze snem, rozdrażnienie czy kołatanie serca, mogą pojawić się szybciej.

Masz już 18 lat? Nadal warto korzystać z energetyków z głową. Sprawdzaj zawartość kofeiny, nie wypijaj kilku puszek jedna po drugiej i pamiętaj, że kofeina znajduje się też w kawie, herbacie, coli, suplementach przed

treningowych czy niektórych lekach. Wszystkie te źródła sumują się w ciągu dnia.

Nie mieszaj energetyków z alkoholem. Kofeina nie sprawia, że jesteś mniej pijany — tylko utrudnia ocenę własnego stanu.

Energetyk powinien być dodatkiem, a nie codziennym sposobem na brak energii. Korzystaj z niego z głową — tak, żebyś to Ty kontrolował pobudzenie, a nie ono Ciebie.